Osmanlı Kültürü ve Divan Kulübü
Osmanlı Devleti’nin merkezi İstanbul, 18. yüzyılda dünyanın en renkli şehirlerinden biri haline geldi. Farklı kültürlerden insanların yanı sıra gezginler, diplomatlar ve tüccarlar da bu şehre akın etti. Dönemin Londra’sında ise Osmanlı kültürü, modanın yanı sıra sosyal hayata da etki etti.
1744 yılında kurulan Divan Kulübü, Osmanlı’nın etkisini yansıtan ilginç bir örnekti. İngiltere’de o dönem var olan Centilmenler Kulübü’nün aksine, Divan Kulübü Osmanlı kültürüne odaklanarak farkını ortaya koydu.
Sanatçı ve araştırmacı Dr. Emre Aracı’ya göre, İngiliz centilmen kulüplerinin kökeni 17. yüzyıla dayanıyor ve Osmanlı’dan gelen kahve kültürüyle şekillendi. İngilizlerin Osmanlı coğrafyasına duyduğu merak, Divan Kulübü’nün kuruluşunda etkili oldu.
Divan Kulübü, 1744 yılında Londra’da “Turkish Club” adıyla kuruldu. Kulüp, aristokrasinin Doğu’ya olan ilgisinin somut bir göstergesiydi. Üyeler arasında Francis Dashwood, William Ponsonby, Dr. Richard Pococke ve IV. Sandwich Kontu Lord John Montagu gibi isimler bulunuyordu.
Divan Kulübü üyeleri arasında Osmanlı’ya duyulan ilgiyi sadece konuşmakla kalmayıp yaşamayı da istediler. Bu nedenle birbirlerine Osmanlı unvanlarıyla hitap ettiler ve özgün ritüeller gerçekleştirdiler.
Toplantılarda, yemekler, seyahat anıları, objeler ve tarih sohbetleri sürekli mevcuttu. Finnegan’a göre, toplantılar belirli hanlarda yapılarak, kulübün sosyal yönü ön plana çıkarılıyordu.
Divan Kulübü’nün kuruluşunda etkili olduğu düşünülen Lady Mary Wortley Montagu, İngiltere’de Osmanlı kadınlarının yaşamına dair detayları mektuplarında anlattı. Bu mektuplar, Osmanlı yaşamını Avrupa’ya tanıtan ilk kaynaklardan biriydi.
Divan Kulübü kısa ömürlü olsa da, Osmanlı kültürünün Avrupa’daki etkisini gösteren önemli bir örnekti. Kulübün kapanışının nedeni, kurucu üyelerin ayrılmasıydı, ancak 2007’de Divan Kulübü ruhunun Londra’da Travellers Club’da canlandırıldığı belirtiliyor.
Osmanlı kültürü ve Divan Kulübü, döneminin renkli ve ilginç örneklerinden biriydi ve kültürel etkisini günümüze kadar sürdürmeyi başarmıştır.
